Pidjanga

(Glossogobius giuris) is a freshwater fish native to Mainit Lake. It is called “biya” in Tagalog and “white goby or tank goby” in English. The term “pidjanga” is also sometimes fondly used to refer to the Mainitnons, the people of the Municipality of Mainit, a town in Southern Philippines. This blog hopes to capture potentials of Migrants Pidjangas for the Development of our Town by attempting to document development issues, folk stories, and current concerns, about the Pidjanga — both the fish and the people.

Showing posts with label sinurigao. Show all posts
Showing posts with label sinurigao. Show all posts

Kapadjas

An tagalog nan kapadjas kay Papaya.

Originally from Mexico and the Americas (read here).


Lami kilawon labi na kun hinog-hinog, isawsaw dajon sa aslom na suka. Pero nan gagmay pa kami, bala namo jaon sa pusil-pusil. May single-shot may design isab nan rapid-fire ala armalite. Uman, ato kaw?

Minainit Series - Endangered Fruits of Mainit

Let us preserve our "endangered" fruits in Mainit

I am sure that the old ones and not-so-old ones will still remember the following fruits we enjoyed in the olden days:
1. Pudjusan (pojosan)
2. Mangya
3. Lambunao (wild Lansones kuno ini)
4. Poyangi
5. Tisa
6. Bayono
7. Kayape
8. Pagusi (Nymphea sp.)
9. Kandiis
10. Lomboy (Duhat)
11. Hagashas
12. Mabolo (Diospyros blancoi) aka Velvet Apple and Magcono Tree
13. Mansanitas
14. Hantutuknaw
15. Santa Maria
...etcetera

Mano Banoy suggested that we feature them here and identify how the Pidjanga community could help preserve or propagate these species for our children and grandchildren.

So far, I have featured at least 3, although usually by accident. These are the Kayape, Pagusi, and Mabolo.

What if we ran "Take Photos and get a Lake Mainit Shirt" contest? Whoever is able to take photos of at least 5 of the above will receive a Lake Mainit Shirt (check here). Photos will be featured in the Pidjanga blog and other Surigaonon websites (di ba Monyx?).

Let's see if I can find willing sponsors. What do you think?

PS: Honestly, I have never seen a Mangya, Poyangi, nor a Hagashas in my life.

Sep 7, 2009

Additional contribution from Ranulfo Banzon Lincuna (28 Sep 2011)

  1. mangya
  2. puyangi
  3. libas
  4. tabon tabon
  5. suwa nan perada
  6. balibayon
  7. sijotis
  8. lambunaw
  9. kandiis
  10. banilad
  11. tambis na puti/puya(native)
  12. nangka 
  13. hamuyan
  14. mabolo
  15. ,lambog
  16. pagoha
  17. payaw
  18. kuyot
  19. unaw
  20. sibujin
  21. karija
  22. himbabuyna
  23. duyaw


Minainit Series 101


  1. Nguta (v): (Vis.), nguya (Tag.), chew (Eng.)
  2. Ngasab, Sabsab (v): (Vis.), nguya (Tag.), chew (Eng.) [for animals, like carabao]
  3. Bagduy-bagdoy, Suroy-suroy (v): - (Vis.), pasyal na walang patutunguhan(Tag.), - (Eng.)
  4. Motibaw, Subajon (v): sunda (Vis.), - (Tag.), follow, trail (Eng.)
  5. Lubibali, Kibali (c): (Vis.), kunyari (Tag.), for example (Eng.)
  6. Tap-ingun, Malipa (a): hugaw (Vis.), marumi (Tag.), dirty (Eng.)
  7. Tagkayudjag, Tagganahan (v): giganahan (Vis.), nagustuhan (Tag.), liked (Eng.)
  8. Katren-sirahan (a): - (Vis.), - (Tag.), - (Eng.)
  9. Bagtu (v): - (Vis.), - (Tag.), - (Eng.) [Ex:"Umay bagtu did-on?"]
  10. Tampalingon, Dapajon (v): sagpaon (Vis.), samplin (Tag.), - (Eng.)

Minainit Series 201

Contributors: Mainitnon Gihapon Facebook Group
26-28 September 2011
  1. nugak-ang
  2. tagtingko
  3. inlasngi
  4. nagpagitok
  5. hutlok
  6. tagkatoy
  7. nusaing
  8. magtiniblas
  9. nagbanisil
  10. taghap

Minainit Series 301

Contributors: Mainitnon Gihapon Facebook Group
29 September to 2 October 2011
  1. alid-id
  2. saliring
  3. notambid
  4. nodang-oy - na sa sa abaga
  5. nagduy-ay
  6. manlabsisi
  7. idugno
  8. nopugsit
  9. wagit
  10. taslok

Minainit Series 401

Contributors: Mainitnon Gihapon Facebook Group
29 September to 2 October 2011
  1. tayutuhan
  2. tajhup
  3. kulipad
  4. wisik
  5. bugwak
  6. kugsa
  7. kugha - mo ubo na pinakalit na bagan hikugsaan kaw
  8. tigbi
  9. tuklin-tuklin
  10. tuyod-tuyod

Minainit Series 501

Contributors: Mainitnon Gihapon Facebook Group
2-5 October 2011

1. pagkadabadaba
2 hingag
3 nagduga
4 naghisa
5 bahak
6 karamyag
7 bakeng
8 hugitob
9 tayaban
10 hunay

Minainit Series 601 - OK-OK Series

  1. tagsok
  2. dan ok
  3. pug ok
  4. pin ok
  5. hanlok
  6. tigbak
  7. sokyu
  8. naasok
  9. bugtok (bugtokon an kamote)
  10. tigsok sa danao

Minainit Series 801

  1. nubijo 
  2. agigising 
  3. kibit (pinch) 
  4. sag-ob 
  5. utod 
  6. paka (sa lubi)
  7. patong 
  8. tisis
  9. pungpong
  10. utoy (feces) 

Minainit Series 901

  1. sapukado - hi blood
  2. tagaylo - imo aho
  3. masapya - d kon hamis
  4. tagkayo - nokugang na
  5. luwak - ober d bakod
  6. manginod - manduyod
  7. kabkab - fan for keeping fire - same
  8. ngujet - mubo an dila
  9. matibway kutob sa ginhawa
  10. tagbaktot no manners

Minainit Series 1001 - Parts of the Body

  1. uyo - e: head
  2. utok - e: brain
  3. buhok** - e: hair
  4. hubon - e: fontannelle
  5. alipudhan - e.hair whorl
  6. wayong - e: face
  7. mata** - e: eye
  8. kilay** - e: eyebrow
  9. pilok*- e: eyelash
  10. kalimutaw* - e: iris

Minainit Series 1101 - Mga Mananap (Hajop)

Hajop
  1. Hagwason (cobra)
  2. Hugos
  3. Ibid
  4. Tambukaka (flying lizard)
  5. Alimatok (leech)
  6. Tambilayang (flying lizard)
  7. Kigwa (pinworm)
  8. Kagwang (flying lemur)
  9. Buot
  10. Kago

Minanit Series 1201 - Favorite and Unusual Expressions

1. Way timik an lagong (way budjong, arang ka hilom)
2. Pila ray ibutad nan habuy (dili na hamokon an pagkaon, igo ra para kusog na gamiton pagbutad nan habuy)
3. Hangaw-hangaw sa Bad-as (way panhimangkaagan, sa tagalog pa "tanga")
4. Ikaw pasingud pa, ako pabalik na (bagan binuslan ra ini sa tagalog na expression)
5. An gaba, dili magsaba (karma)
6. Mas mahamok na ako nakaon na bugas kay sa imo (igtagsa nan sa tagalog na "marami ka pang bigas na kakainin", amo?)
7. Hala , banat kay awa-aw (ikaw ra sa lamesa moka-on? inday kun amo ini! bagan, samtang sajo pa (awa-aw, dili dugyom), banati pag tarbaho (o kaon))
8. Tampalingon an tubig, sa wayong ra pauli (bagan kun imo ra lumon an imo pasipad-an o pakasipgan, sa imo ra sab pamilya balik ang kasipog)
9. Ajaw magsalig bansilay sa imo na pagkapiskay, kay kun di kaw dutlan sa wasay bukbok sanan anay amoy mopatay
10. Mag-uno man an kaanindot amo ra nan panyo na dunot sa kaban dili mapiot
11. Palawodlawod mouli sa tugbungan
12. Pili nan pili sa pinil-an ra mouli
13. An bato ligid-libot way mokapot na lumot
14. Jari si capitan Verina pandong sa mga kainit, hanig sa mga kasakit
15. An pagdalidali nohamtong sa pagkabali
16. Palawod-lawod muoli man gihapon sa higad
17. Sendo natural no pwede kabalhin
18. Waya raba gajud apat na mag-una
19. Baki ajaw magsalig sa dakong linaw, kay pag abot sa dakong huyaw modagan ka sa dakong liki
20. Jari na sa ako pahak (Jari na sa ako piso)
21. Uman ton sili kay mohayang dajon
22. Mopatay kay mayaot
23. Salig ajaw laum
24. Dila ra an way labod
25. Simbako lagung balik sa naglaong
26. An dili mamati sa lubnganan pauli
27. Sandukon ko bisan dunot (dawaton gihapon bisan sa kasipganan)
28. Ikaw sama sa tungaw na nakatunutong sa karabaw (naka pwesto nan marajaw medyo hambog na)
29. Puno na ang gantangan (hurot na an pailob)
30. Uman silom-silomon pa man kon mahimo mo koman (manana habit)
31. Mag sauli-an kita nan kandila (magkalimtanay na)
32. Kay adtoy nabaho (hambog na way nahimo)
33. Ang kahoy na hamok bunga dugokon nan kalanggaman na maniba, pero kon aya na,waya nay magpakita (mga wayay pabayos)
34. Sundang na kahila-an nan kabdus (manganguy)
35. Nag san pa ibid-ibid an baja bebang (nag pa ka aron ingnon)
36. Pag dako an butones, dako an uhales (pag gastos sa insakto)
37. Ang panginabuhi sama sa manok na kah-kah tuka ra lamang (ig-igo ra an panginabuhi)
38. Wayay utang na dilil pagbayaran (an makasakit sa isig ka tawo, pag bayaran nan kasakitan)
39. Credit is good but we need cash (Marajaw an mangutang pero cash ang gikinahanglan)
39. Ang kinabuhi madaub-madajang, mapuya-maputi (imo pa koman,sunod ako naman)
40. Ayok sa tusan ayok sa banban
41. Wayay komo mag paubos kay sa mag pataas
42. Pilay payad nan unggoy
43. Ang panahon ray agdon
44. Nag lantaw sa linaw, napatay sa uhaw
45. Ugsa ini masin utot utot,kay kusog man an panuhot
46. Ajaw pagtamak ngari kay ako ini tuwad
47. Nobija sa lugaw kay mokadto sa bahaw
48. Kay uman bala si sisoy kay magpadabdab
49. An dili mag antos dili masantos
50. An hambog ni colas pauli sa lawas
51. Ajaw pag daba daba i ton ako duga kay dili kon ikaw an nag ugos nan iton
52. Uno man nagmanya man an puja
53. Pagsakit man ton imo baho makagaba man
54. Ma-ayo ang barog, apan ang tiyan nagakurog
55. Marajaw pa igsilingan an aswang kay sa kawatan
56. The man in the mango tree (Ang tawo way siguro) HAHAHAHA
57. Nabughat (relapse) kay nudayag sa kapajas (waya maka-angut noubay sa asawa)
58. Old carabao's eats young grass (sabotabol) HAHAHAHA
59. Hapyas de lana dukyat de bala
60. Kay oman magpa uyan nan asin
61. Paingon.ingon aron ingnon
62. Saway bayagon parehas tabtabon
63. Sa atubang amora nan berhin pagtalikod sigbin
64. An kinabuhi amoranan paja nadaub nadajang
65. Kun hain may aso didto may kayajo66. An gaba dili parehas nan sili na mohayang dajon
67. An kaaduhan di parehas
68. An bakak ni Sisoy makagaba
69. Uno dili mukaon nan unod kay muhigup ra nan sabaw
70. Atiki ko loy

Wuhooo... 70 entries... and I find many expression quite funny. Some are really originally-Minainit. Many have similarities with other expressions elsewhere in the Philippines (and old proverbs).

Minainit Series 1301 - Mga Mamang

Mamang (Insects)
  1. Mayajing (bee)
  2. Kujamis (stingy bee)
  3. Suyom/mamang (black ant)
  4. Samboyanay (dragon fly)
  5. Kayambuto(big black ants)
  6. Abatud (beetle pupae)
  7. Bagang (beetle)
  8. Timos (mole cricket)
  9. Uyangito (scorpion)
  10. Kijumad - newly hatched lice

Minainit - Sambojat, Sambonijat, Samburyat

Unoy buot pasabot nan minainit na Sambojat, Sambonijat, Samburyat?

An ako GUESS. an root word nan iton "buyat". Probably, sa panahon ni Mahomir, an kaupad ni Metusellah, may Mainitnon na taglang-an an isa ra sab ka Mainitnon. "Uno may tagsan-buyat mo?" basin nagsambuyat nan banig kay 1) tagtuyog na!, 2) puluho, sige ra gusto highdaay! 3) talatala - nagsambuyat ra lamang nan way hinungdan!

Hangtud nuabot sa panahon ni Popo Saturnino sa Daang Lungsod... ini na expression nahinang na "Unoy may sambuyat mo?" referring to anything "foolish" or "stupidity" or "useless" activities.

Nakay an "y" hinangon ta man na "j"... matud pa sa "Balaod nan Pinijanga na Sinultihan" sama sa "bayad - badjad", etc... nahinang an "sambuyat" nan "sambudjat or "sambujat". Sa panahon na ato na hin-abtan... nuhamok na an ija versions "sambunidjat - bagan superlative", "samburyat - hmmm may influence an hapon kay may r", etc.

Sa panahon nan jejemon sanan beckimon... mahinang na ini na "samburjey", "samburjenettes", etc.

So ajaw na pagkatingaya kun may maglaong dimo "Witchebelles may samburjeys nitey na Pidjangamon". Wapak!

Minainit Series - An Mga Kahoy Kapun-an sa Mainit

1. tipuyo
2. tuog
3. tugas
4. puyangi
5. mansanitas
6. hagashas
7. atis
8. atimuya
9. cacao
10. kayape

Minainit Series - An mga Mananap sa Mainit

Initiated by: Ranulfo Banzon Lincuna
Contributors: Mainitnon Gihapon Facebook Group

Mamang (Insects)
  1. Mayajing (bee)
  2. Kujamis (stingy bee)
  3. Suyom/mamang (black ant)
  4. Samboyanay (dragon fly)
  5. Kayambuto(big black ants)
  6. Abatud (beetle pupae)
  7. Bagang (beetle)
  8. Timos (mole cricket)
  9. Uyangito (scorpion)
  10. Kijumad - newly hatched lice

Minainit - BALISING

Sa duwa na holen, musinggit dajon nan "way standing, way balising'? kun an imo holen jadto singod sa malisuron na sitwasyon. Isinggit jaon dakan kun manarget na kaw nan holen nan kontra puydi kay mutindog ubin mubal-is.

Therefore, an rootword nan "standing" STAND, nan "balising" BAL-IS.

Hehehe, ingkahutdan nan ENGLISH word siguro nan mapitsido na!

(Read more about DUWA sa Mainit, here)

Post: Zimmbodilion (http://www.pidjanga.blogspot.com/)
Feb 4, 2010

Minainit - Nan una

May mga nangagi sa ato kinabuhi na kun kuman palandungon bagan makakatawa ubin makatuwaway... inday kun tungod lamang sa kapobrehon, katagaw, o kaabtik nan Mainitnon paghanap nan pamaagi sa panahon nan kakulian.

Naka-tisting na kamo nan:
1. Pag-sud-an nan oil sanan toyo sa bahaw na kan-on?
2. Pagkubkob nan hilaw na bugas?
3. Paglanlan nan asukar na brown?
4. Pagpahid nan puti nan itlog o nan snowbear para hinangon na gel sa buhok?
5. Pagtapak sa buslot nan tsinelas kay grabe na kahilis?
6. Pagsumpay nan nautod na tsinelas gamit an paper clip?
7. Paghimo nan tarak-tarak gamit an lata nan letse sanan nan sardinas?
8. Paggamit nan floor wax panpasinaw nan sapatos na panit?
9. Paghinang nan netbag na school bag?
10. Pagsud-an nan bani nan saging, ginat-an?

Maradjao karadjao, Pilipinas!

Welcome to the online home of the Pidjangas from the Municipality of Mainit, Surigao del Norte, PHILIPPINES . Pidjanga, Pedianga, Pijanga, Pedjanga... amo ra ton... gikan sa ato danao! For comments and suggestion contact me at pidjanga@gmail.com.

CBCP News: Mining threatens 4th largest freshwater lake in PH

SEVEN are in the town of Mainit, Surigao del Norte... of the 15 exploration permits (EP) that the Regional Office 13 (CARAGA) of the Mines and Geosciences Bureau (MGB) of the Environment department approved as of June 30, 2010.

Read more at www.cbcpnews.com and Surigao Today.

If you want to support the protection of Lake Mainit, contact me at pidjangaATgmailDOTcom or 0917-800-4557. Zimm/Peter/Pidjanga

Mainit: Lungsod na Pinayangga

Mainit, Kami Muoli Ra

Surigao Song

Mainit, Our Paraiso